Okres zgłoszeń do 38. America’s Cup Louis Vuitton był otwarty do 31 marca 2026 roku, aby potencjalne nowe zespoły mogły dołączyć do Porozumienia Partnerskiego Pucharu Ameryki (America’s Cup Partnership Agreement – ACP) i regat w Neapolu w 2027 roku.
Tekst: Waldemar Heflich
Zdjęcia: materiały prasowe ETNZ/America’s Cup
Syndykat – Riptide Racing, należący do amerykańskiego skippera Chrisa Poole’a, potwierdził, że nie wystartuje w Neapolu i tym samym nie będzie załogi Stanów Zjednoczonych, które startowały w Pucharze Ameryki od 175 lat. 1 kwietnia 2026 roku było już wiadomo, że jak na razie nikomu nie udało się dołączyć do pięciu już zgłoszonych zespołów! Pojawiły się jedynie plotki o stworzeniu drugiego włoskiego zespołu i jednego australijskiego.
Oto zespoły, które zgłosiły się do regat w Neapolu w 2027 roku:
• Emirates Team New Zealand (NZL) – Defender
• Athena Racing – GB1 (GBR) – Challenger of Record
• Luna Rossa (ITA) – Challenger
• Tudor Team Alinghi (SUI) – Challenger
• K-Challenge (FRA) – Challenger
Puchar Ameryki znów ma kolejne kłopoty prawne?! Formalna skarga złożona w Nowym Jorku przeciwko Royal New Zealand Yacht Squadron (RNZYS) otrzymała numer sprawy 26-020937 od Biura ds. Organizacji Charytatywnych Prokuratora Generalnego Nowego Jorku (New York Attorney General’s Charities Bureau). Złożona została przez człowieka związanego przez wiele lat z America’s Cup, Johna Sweeneya, 12 lutego 2026 roku wskazuje RNZYS jako pozwanego i zarzuca poważne naruszenia umowy o akcie darowizny Pucharu Ameryki (Deed of Gift), stałego nowojorskiego funduszu charytatywnego, który zarządza Pucharem od 1857 roku.
Skarga prawna złożona w połowie lutego, a kolejne oświadczenie w tej sprawie złożył Tom Ehman, który pracował dla America’s Cup Properties Inc., legalnej, zgodnej z prawem własności, organizacji non-profit, która zarządzała własnością intelektualną Pucharu od 1983 roku. Pełnił funkcję dyrektora wykonawczego organizacji Pucharu Ameryki zarówno w San Diego Yacht Club, jak i Golden Gate Yacht Club. Jego argument nie opiera się na twierdzeniu, że firma zarządzająca Pucharem jest z natury zła. Chodzi o to, że obecna firma została utworzona bez zgody sądu, działa na rzecz zysku, jest kontrolowana przez zespoły regatowe, a nie kluby, i nie ma prawa wiązać każdego przyszłego zdobywcę Pucharu swoimi przepisami. Oświadczenie Toma Ehmana opublikowane zostało 28 marca 2026 roku, po złożeniu przez Johna Sweeneya pozwu do Prokuratora Generalnego NY, na stronie Sailing Illustrated na Facebooku.
O co właściwie chodzi?! Sprawa Ehmana i Sweeneya sprowadza się do tego, że RNZYS przekazało obowiązki zarządcy nie swojemu klubowi, lecz zespołowi regatowemu Emirates Team New Zealand. ETNZ następnie przekazało kontrolę komercyjną nad Pucharem nowo utworzonej spółce, America’s Cup Properties (ACP), powołanej w celu komercyjnej eksploatacji Pucharu. ACP powstało po 37. Pucharze Ameryki w Barcelonie, stworzone wspólnie przez RNZYS i pretendenta, Royal Yacht Squadron (RYS). Celem było zachowanie ciągłości działań, ponieważ Puchar zawsze przechodził z jednego cyklu do drugiego, a umowy komercyjne były budowane od podstaw, po każdym zwycięstwie. Grant Dalton z Emirates Team New Zealand zabiegał o coś bliższego modelowi Formuły 1, w którym prawa komercyjne będą należeć do wydarzenia, a nie do zwycięzcy. Jednak skarga argumentuje, że ACP idzie o wiele dalej. Sweeney twierdzi, że zastąpił zarządzanie klubami jachtowymi, korporacjami nastawionymi na zysk, które zobowiązują każdego przyszłego zdobywcę Pucharu, kimkolwiek jest i skąd pochodzi, do żeglowania zgodnie z przepisami RNZYS na zawsze!
Tom Ehman wskazuje, że America’s Cup Partnership (ACP) jest zarządzany przez zespoły regatowe, a nie przez kluby, co jego zdaniem samo w sobie stanowi odrębne naruszenie umowy. Co sądy już w przeszłości stwierdziły. Ponieważ Puchar Ameryki jest nowojorską organizacją charytatywną, żaden prywatny pozew nie może zostać złożony bez zgody Prokuratora Generalnego NY. Biuro może przeprowadzić dochodzenie, wszcząć własne postępowanie egzekucyjne lub upoważnić Sweeneya do działania w imieniu państwa. Podstawa prawna w tym przypadku nie jest zupełnie nowa. Wyrok Sądu Apelacyjnego stanu Nowy Jork z 1990 roku w sprawie Mercury Bay Boating Club przeciwko San Diego Yacht Club, przedstawił twarde stanowisko: klauzula o wzajemnej zgodzie zawarta w Umowie pozwala stronom uzgodnić szczegóły regat, ale nie może być wykorzystana do zmiany zasadniczego charakteru trustu ani do uchylenia jego fundamentalnych wymogów.
Jak zakończy się ten spór prawny?! Czy rzeczywiście dojdzie do odebrania prawa zarządzania Pucharem Ameryki klubowi Royal New Zealand Yacht Squadron i zespołowi Emirates Team New Zealand?! Prawdziwym problemem prawnym jest to, że obecny posiadacz Pucharu Ameryki ponoć organizuje regaty z istotnym naruszeniem Aktu Darowizny, a sądy Nowego Jorku – jedyne sądy posiadające jurysdykcję – mają obowiązek interweniować. Puchar Ameryki nie jest własnością federacji żeglarskich, podmiotu praw komercyjnych ani firmy medialnej. Jest regulowany przez instrument powierniczy – Akt Darowizny – egzekwowany od ponad 170 lat przez sądy Nowego Jorku. John Sweeney i Tom Ehman to ludzie od lat bardzo mocno związani z Pucharem Ameryki, obaj są z San Francisco i blisko współpracowali z Larry Ellisonem. Amerykanie stracili Puchar Ameryki w 2017 roku na Bermudach i od tego czasu nie liczą się w grze! Czy teraz po sądowej batalii, spróbują odzyskać władzę nad prestiżowym trofeum?! Czekamy na końcowy werdykt…
Zdjęcia: materiały prasowe ETNZ/America’s Cup
