Nowa konstrukcji Jacka Centkowskiego z roku 2025 – Bez 2” – to niemal kanoniczna postać małego jachtu kabinowego z laminatu. Patrząc na kształty, proporcje bryły oraz „kreskę” [styl] bez wątpienia znajdziemy charakterystyczne cechy popularnej – blisko pół wieku temu żaglówki Bez 2.
Tekst: Stefan Ekner
Zdjęcia/grafika: Jan Rogowski
Konstrukcja ta [projekt Jacka Centkowskiego z 1979 roku] – to jeden z „owoców” pracy projektantów szukających sposobów na swobodne żeglowanie, które „powielaczowym prawem” próbowano ograniczać. Niegdyś owe przepisy zezwalały na żeglugę po wodach śródlądowych w porze dziennej – bez patentu – jednostkom o maksymalnej powierzchni żagla 7 m2. I jak to bywa, w przypadku absurdu, furtkę w przepisach „otwierano” rysując blisko 7-metrowego grota, „pozostawiając miejsce” na sztagu na fokżagiel; a wszystko było tak skonfigurowane, iż pod pełnym ożaglowaniem jacht pozostawał zrównoważony żaglowo. Ot i cała tajemnica nazwy: „Bez” – znaczy bez patentu…
Wnętrze nowego Beza-2” jest obszerne [tu zwyczajowo, dla malkontentów – zabieg stylistyczny – jak na 4-metrowy jacht] – mieści dwie 2-metrowe hundkoje, których fragmenty „kabinowe” służą jako kanapy; na dziobie – szeroka „trójkątna” koja, która mierzy 1,6 metra [wzdłuż burty]. Kształt bryły pokładówki i stosowne wzmocnienia sektorów jej skorupy, obciążanych siłami wywieranymi przez maszt, pozwoliły wyeliminować pilers, co w sposób znakomity poprawia funkcjonalność wnętrza. W sekcji dziobowej [pod koją] wydzielono miejsce na chemiczną toaletę WC oraz przedział na akumulator [zasilanie silnika elektrycznego] lub balast wewnętrzny, który należy „precyzyjnie dobrać” zależnie od masy załogi – to gwarantuje właściwy trym wzdłużny, co jest niezwykle ważne w małej i lekkiej jednostce pływającej. Dopełnieniem wyposażenia wnętrza są jaskółki zamykane „licem” z elastycznej siatki, które zapobiega wypadaniu umieszczonych tam przedmiotów; wysokość w kabinie – 1,25 m. Jacht może być wyposażony w „segment kambuzowy” i demontowalny stolik kabinowo-kokpitowy. Wykonane z odpornego na UV plexiglasu – sztorcklapa zejściówki i uchylna klapa górna, luk dziobowy oraz duże okna boczne – zapewniają dostatek światła we wnętrzu. Klapa górna zejściówki blokowana jest w pozycji otwartej finezyjnym pałąkiem; można ją też wyjąć z zawiasów i schować…
Kokpit z bryzgoszczelnym achterpikiem [zmieści się w nim nawet 5-konny silnik] i łożem silnika wkomponowanym w pawęż, ma w podłodze przetłocznie pozwalające zaprzeć się w przechyle; to kształtowe [także klejone] połączenie wiąże górny wieniec skrzyni mieczowej z dnem, co znakomicie usztywnia całą konstrukcję i pozwala przy okazji wykorzystać ten węzeł konstrukcyjny jako odpływ kokpitu. Komunikacja kokpit-woda zapewnia składana teleskopowo drabinka, mieszcząca się w przetłoczeniu podobnym do łoża silnikowego. Obniżona w części kabinowej skrzynia stanowi cokół stopnia ułatwiającego wejście do kabiny. Duża przestrzeń na ekwipunek znajduje się pod kokpitem po obu stronach skrzyni, do dyspozycji są także bakisty pod materacami na kojach oraz dwie wnęki na suwane kosze bagażowe.
Niecka dna – o niewielkim wyobleniu – płynnie przechodzi w lekko rozchylone burty, na dnie są trzy przetłoczenia – płytki zewnętrzny kil i po jednym wzdłużniku – które: wzmacniają dno, wytwarzają stosowny opór boczny, gdy jacht płynie bez miecza np. na silniku, mają dodatni wpływ na stateczność kursową, a ponadto tworzą zintegrowane z kadłubem „sanie”, pozwalające holować jacht na przyczepie bez łoża. Pomyślano także o hangarowaniu – gabaryt jednostki pozwalają postawić, a właściwe zaparkować jacht – np. na zimę – w garażu [wysokość kadłuba na przyczepie nie przekracza 2 m] o długości 5 metrów i szerokości 2,5 m [maszt zmieści się po przekątnej np. pod sufitem]; stabilnie – bez przyczepy – może stać na wspomnianych już „zintegrowanych saniach dennych”. Płetwy – sterowa i mieczowa – z anodowanego aluminium.
Ułamkowy takielunek „3/4” tworzy umiarkowanie wysoki maszt z aluminiowego profilu, który jest podtrzymywany jedną parą want oraz sztagiem; na topie – zbiornik wypornościowy zapobiegający przed „zrobieniem grzyba” po ewentualnej wywrotce. Analiza stateczności wskazuje, że jacht leżący na burcie – przy niewielkim „wsparciu” załogi – wstaje. Duża strzałka liku tylnego grota umożliwia „wpisanie” łącznie 11 metrów kwadratowych powierzchni żagli na 5,5-metrowym maszcie, postawionym „na czterech metrach długości”; talia zamocowana na noku bomu prowadzona jest na pawęży – nie „wadzi nikomu” w niewielkim w końcu kokpicie; bom – z refpatentem; szoty foka z rogu halsowego żagla biegną na dach kabiny, tu też wyprowadzone są fały żagli, i do tego fał miecza na wspomnianym przetłoczeniu dna kokpitu – całe olinowanie ruchome jest pod kontrolą sternika, co za tym idzie nawet niewprawny załogant bez ruszania się z ławki ma możliwość – pod bacznym okiem „tego za ruplem” – obsłużyć olinowanie ruchome.
Bez 2” może ewoluować od wersji standardowej [czytaj podstawowej] do wersji „de luxe” wyposażonej w relingi łączące kosz dziobowy oraz półkosze – burtowe i rufowe, podporę masztu, chemiczne WC, kokpitowy cokół do mocowania wspomnianego już blatu stołowego i wiele innych akcesoriów. Wszystkie te elementy można samodzielnie – na eksploatowanym już jachcie – sukcesywnie montować.
Jak deklaruje Jan Rogowski – producent jachtu, pierwszy kadłub BEZ-2’’ powstanie latem b.r. I tak na naszych oczach efektem współpracy doświadczonego konstruktora i młodego przedsiębiorcy jest odrodzenie się jednej z najważniejszych i najbardziej zasłużonych konstrukcji w polskiej historii żeglarstwa.
dane techniczne:
długość maksymalna: 5,00 m
długość kadłuba: 4,47 m
szerokość: 2,10 m
zanurzenie: 0,20/1,10 m
masa: 350 kg
balast: 40-60 kg
pow. żagli: 11 m2
kategoria projektowa: D
silnik pomocniczy: spalinowy 2-5 KM/ elektryczny 500-1000 W
liczba koi: 3/4
załoga: 3 lub 2+2 (dzieci)
holowanie: – przyczepa DMC min. 550 kg
konstruktor: Jacek Centkowski
OD AUTORA
